De afgelopen vier artikelen gingen allemaal over kunstmatige intelligentie. Ditmaal richten we de blik op een ander onderwerp.
In november 2025 verscheen een provocerende advertentie in de metro van New York. Lachende baby’s vulden de affiches, naast de teksten “Have Your Best Baby” en “Lengte is voor 80% erfelijk, IQ voor 50%”. Het webadres was pickyourbaby.com. Achter deze opvallende campagne zat de Amerikaanse genetica-start-up Nucleus Genomics.
Ik vond het fascinerend en tegelijk verbijsterend. Hoe kapitalistisch de VS ook zijn, kan dit werkelijk? Er kwamen talloze ethische, juridische en technische vragen bij me op. Daarom ben ik erin gedoken.
🧬 Wat is dit voor dienst?
Nucleus Embryo, in juni 2025 gelanceerd door Nucleus Genomics, zegt het DNA van via IVF gemaakte embryo’s te analyseren en ongeveer tweeduizend kenmerken te scoren. Naast risico’s op kanker, hartziekten en alzheimer omvat dit lengte, IQ, verwachte levensduur, lichaamsmassa, haaruitval en oog- en haarkleur.
Ouders vergelijken de scores van verschillende embryo’s en kiezen het “beste” om een zwangerschap te beginnen. De prijs is ongeveer 5.999 dollar. Er is ook een previewfunctie die uitsluitend op basis van het DNA van de ouders honderden mogelijke eigenschappen van hun toekomstige kind schetst.
De kerntechniek is de polygene risicoscore, PRS. Daarbij worden niet één, maar tienduizenden kleine genetische varianten gecombineerd tot een kansvoorspelling van eigenschappen. Het bedrijf noemt dit genetic optimization. Oprichter Kian Sadeghi prijst het aan als de eerste mogelijkheid in de geschiedenis om embryo’s op intelligentie te optimaliseren. De dienst breidt al uit van de VS naar Mexico en sinds 2026 naar klinieken in India en het Midden-Oosten.
🔬 Kan dit wetenschappelijk?
De eerste vraag is in hoeverre de huidige wetenschap eigenschappen überhaupt kan voorspellen.
De reclame klinkt zeker, maar wetenschappers zijn negatief. Beroepsorganisaties, waaronder het American College of Medical Genetics and Genomics, waarschuwen dat polygene scores voor embryo’s te snel worden toegepast met te weinig bewijs. Nergens ter wereld geldt de techniek als standaardzorg. Grote IVF-klinieken weigeren deze tests vooralsnog aan te bieden.
De reden is helder. Polygene scores kunnen in brede bevolkingsgroepen enigszins werken, maar verliezen sterk aan voorspellende kracht tussen embryo’s van dezelfde ouders. Bovendien kan een keuze voor lengte ongemerkt andere risico’s meenemen. Daarom vallen onder genetici termen als nieuwe eugenetica, de film Gattaca en zelfs Theranos[1].
[1] Theranos Inc., opgericht door Elizabeth Holmes, beweerde met enkele druppels bloed honderden ziekten te kunnen opsporen en trok enorme investeringen aan. Dat bleek onwaar. Onderzoeksjournalistiek van The Wall Street Journal onthulde de feiten in 2015. Het bedrijf werd geliquideerd en de zaak werd een berucht voorbeeld van beleggingsfraude in de biotechnologie.
Het bedrijf antwoordt uiteraard dat het alleen informatie geeft om een kind de best mogelijke start te bieden, en dat dit geen eugenetica is.
Het oordeel blijft open, maar wetenschappelijk lijkt Nucleus Genomics nog niet het niveau te halen dat de reclame belooft.
⚖️ Mag dit juridisch?
Zelfs zonder het woord eugenetica roepen technieken voor embryo’s een soort instinctieve weerstand op. Dystopische sciencefiction helpt daar ook bij.
Op een ander niveau was er eerder een embryo-experiment dat niet alleen de wetenschap, maar de hele wereld schokte. In 2018 beweerde He Jiankui van de Southern University of Science and Technology in China dat hij als eerste met CRISPR menselijke embryo’s had bewerkt en een tweeling met immuniteit tegen hiv ter wereld had laten komen (!). Omdat deze kiembaanverandering erfelijk kon zijn, volgde scherpe kritiek. He kreeg drie jaar gevangenisstraf wegens illegale medische handelingen.
Stel dat genetische voorspelling van eigenschappen kan. Bestaan er dan geen regels voor zulke diensten?
In de VS draait de regulering van embryo’s om de vraag of sprake is van een medische handeling: neemt een arts een behandelbesluit of wordt rechtstreeks medisch ingegrepen in de gezondheid? Nucleus noemt zichzelf geen medische, maar een data- en informatiedienst. Het benadrukt geen zorginstelling te zijn, geen medisch personeel in te zetten en alleen statistische kansen te geven in plaats van diagnoses. Het eigenlijke embryo-onderzoek wordt uitbesteed. Daardoor valt het voorlopig buiten FDA-toezicht en medische wetgeving.
Belangrijker nog: er is in de VS geen federale regeling die deze polygene embryoselectie rechtstreeks regelt. Welke metingen en scores worden aangeboden, is nauwelijks beperkt: feitelijk laissez-faire.
De structuur is als volgt. Embryotests zoals PickYourBaby worden ingedeeld als laboratory-developed tests, LDT’s. De FDA heeft traditioneel terughoudend gehandhaafd en de regulering aan haar beoordelingsruimte overgelaten. De laboratoria vallen onder CMS-toezicht op grond van CLIA, de Clinical Laboratory Improvement Amendments. Maar CLIA kijkt alleen of correct wordt gemeten wat wordt vermeld — analytische validiteit — en niet of de voorspelling medisch betekenisvol is — klinische validiteit. De FDA stelde in 2024 regels op om LDT’s als medische hulpmiddelen te reguleren, maar stuitte op verzet en rechtszaken. Federaal voorafgaand toezicht op zulke tests vindt nog altijd niet plaats.
Nucleus heeft de wet dus niet slim omzeild, maar is als eerste een nog ongereguleerd gebied binnengestapt.
Ik zocht nog iets uit. Amerikaanse spermabanken zijn goed ontwikkeld. Wat verschilt er concreet tussen PickYourBaby en het kiezen van gewenst sperma bij zo’n bank?
De doorslaggevende verschillen zijn in twee punten samen te vatten.
Ten eerste geven spermabanken bestaande feiten over de donor, zoals lengte, opleiding en familiegeschiedenis. PickYourBaby verkoopt voorspellingen: scores voor een toekomst die nog niet bestaat. De wet kan ruimhartig zijn tegenover feitelijke informatie, maar wordt gevoeliger zodra de toekomst van mensen wordt gerangschikt.
Ten tweede verschilt het moment. Spermaselectie kiest materiaal vóór de bevruchting, voordat leven is gevormd. PickYourBaby vergelijkt al bestaande embryo’s. Op dat punt lijkt men de onzichtbare grens tussen kiezen en selecteren overschreden te vinden.
Toch kiezen beide namens iemand die nog niet geboren is diens voorwaarden. Daarin zijn ze hetzelfde.
🇰🇷 Een introductie in Korea?
Kan PickYourBaby ook naar Korea komen? Het korte antwoord is nee.
Artikel 50 van de Bio-ethiekwet staat genetisch onderzoek van embryo’s alleen toe om bepaalde erfelijke ziekten te diagnosticeren. Het verbiedt uitdrukkelijk wetenschappelijk onzekere tests van uiterlijk of persoonlijkheid die mensen kunnen misleiden[2]. Het Amerikaanse model dat lengte, intelligentie en uiterlijk scoort en aanprijst, komt niet door die juridische poort.
[2] Wet inzake bio-ethiek en veiligheid, artikel 50, beperkingen van genetisch onderzoek. ① Genetische testinstellingen mogen geen tests uitvoeren van uiterlijk of persoonlijkheid waarvan het wetenschappelijke bewijs onzeker is en die proefpersonen kunnen misleiden, noch andere tests die na overleg van de nationale commissie bij presidentieel besluit zijn aangewezen. ② Onderzoek van embryo’s of foetussen is alleen toegestaan voor de diagnose van spierdystrofie of andere bij presidentieel besluit bepaalde erfelijke ziekten.
🧭 Tot slot
PickYourBaby gebruikt het aantrekkelijke argument: geef je kind de beste start. Maar als ouders een rapport krijgen met cijfers voor intelligentie en verwachte levensduur, gaan zij hun kind dan ongemerkt zien als een resultaat dat naar betere specificaties moet worden opgewaardeerd? En als de wetenschap die cijfers nog niet kan garanderen, wat kiezen we dan eigenlijk, en op welke grond?
Opnieuw staat de technologie al voor onze deur voordat wet en maatschappelijke consensus zijn bijgekomen. Wat rest, is overeenstemming over de grenzen. Zou u, als het kon, vooraf een rapport willen ontvangen met het IQ en de lengte van uw toekomstige kind?
#TussenTechnologieEnRegels #GenetischeTests #Embryoselectie #BioEthiek #PolygeneScore #PickYourBaby